Hier loop ik warm van

The Hotstepper goes Dutch

Posts Tagged ‘Agatha Christie

Wordt Vervolgd! (39)

with one comment

… toen was er nog maar één. Het feuilleton is geen detective en Ronald Giphart is niet te vergelijken met Agatha Christie. Toch moest ik aan de Engelse schrijfster denken, en aan haar beroemde boek/toneelstuk, 10 kleine negertjes, dat sinds 2004 onder de minder beladen titel En toen waren er nog maar… in Nederland verschijnt. De koek is bijna op. De een na laatste aflevering is verschenen. Er rest ons nog slechts één… Dat wordt afkicken, een onbedoelde woordspeling naar zaterdagen zonder Kick, Opa Kick en kleine Kick. Zaterdagen zonder Bibi, Freek, Sanne, Klaasje en Rosalie. Zaterdagen zonder de Vijf, die we vorig jaar september leerden kennen met bijnamen als Pisemmer, Vreetzwijn, Vetter Oen, Kutje Binnengaan en Ruftje Knoflook.

Giphart herinnert ons in de een na laatste aflevering aan die namen, door de dames in een onderling sneeuwgevecht te laten verzeilen, waarbij ze elkaar met de namen van weleer toeroepen. Het is een bewijs dat vriendschap diep gaat. Het predikaat vriend of vriendin, wordt vaak lichtvaardig gebruikt, maar echte vriendschap loochent niet. Geen van de vriendinnen ontkent wat er is gebeurd. Ze zien de gevolgen met lede ogen aan en vinden steun bij elkaar. Bibi en Klaasje zijn naar binnen gevlucht. Frederique, Sanne en Rosalie naar buiten.

Klaasje vertelde aan Bibi over de situatie op het feest. Frederique en Pim hadden openlijk ruzie over alle geheimen die Frederique zou hebben verzwegen, Korneel liep rond met een steeds leger wordende fles whisky, Rosalie probeerde voortdurend Pjotr in Nieuw-Zeeland te bellen met de vraag waarom hij verdomme zijn kinderen niet had gebeld, en Bram had op een nogal agressieve manier staan huilen op de dansvloer.

Klaasje is wederom overvallen door het prachtige neologisme ‘bubbuvuddu’ –  het verdriet van een moeder die het gemis van haar pasgeboren baby voelt –  en wordt door Bibi meegenomen naar haar kamer. Als de twee op het balkon een kop thee drinken, zien zij beneden bij de ingang Freek, Sanne en Rosalie een sigaret roken en trekken hun aandacht.

De drie keken omhoog. Sanne stapte richting het balkon van Bibi’s family suite, maar het was Rosalie die die als eerste iets terugriep: ‘We zijn gevlucht.’
Sanne: Bram zit Korneel steeds zogenaamd voor de grap uit te dagen en Pim heeft aangepapt met een een of ander bezopen blond wijf.
‘Met alleen wat lichtgevende veters rond haar tepels’, riep Frederique. (…)
Daar stonden ze dan, de gezworen vriendinnen.

Giphart is aan het afronden en ik vind het knap hoe hij dat doet. Hoewel de verleiding groot moet zijn om over te schakelen naar actie, misschien zelfs Kick weer ten tonele te voeren, doet onze schrijver het juist iets rustiger aan. Hij stapt als het ware weg van de actie, maar beschrijft deze in een paar rake zinnen, en laat de lezer eventuele details van het feest zelf invullen. In plaats daarvan keert hij terug naar waar het verhaal begon, door te verwijzen naar hoe de vriendschap van De Vijf is ontstaan. Namelijk onder extreme omstandigheden tijdens een ontgroening. Giphart omschrijft hun vriendschap niet voor niets reeds in de eerste alinea van Aflevering 2, De Joris van Spilbergen. als ‘(…) een zelfgekozen en nogal doorleefd zusterschap’. Bij een dergelijke vriendschap hoort een eigen taal(-gebruik), een eigen idioom:

‘Waar?’, riep Sanne, die het slecht had verstaan.
‘Hier!’, riep Bibi.
‘Hoer?’Nee, jij bent een hoer!’, riep Rosalie naar boven. Even bleef dit woord hangen als de geur van het vuurwerk eerder die avond. Het was een woord dat hoorde bij de vriendschap. In al die jaren was het onderdeel van hun idiolect geworden, hun persoonlijk taalgebruik. Het woord had ooit – op 7 september 1995 om half zes ’s middags – het begin van De Vijf gemarkeerd. Het bepalende moment dat ze zich als groep verweerden tegen de gemeenheid van de wereld.

Bovengenoemde citaat is één van de vele voorbeelden van verwijzing naar het verleden, naar het ontstaan van de band die De Vijf bindt, en naar het begin van het feuilleton. Voor Giphart zit het er bijna op. Hij is aan het einde van zijn verhaal en grijpt daarom terug naar het begin. Het is een logisch gevolg van afronden. Als begin en einde elkaar raken, is het verhaal rond. In de zijbalk van het feuilleton schrijft hij hier uitgebreid over.

In principe zou een krantenfeuilleton tot het einde der tijden kunnen doorgaan, maar volgend week hou ik ermee op. Daarom ben ik al een paar weken lang bezig ‘af te bouwen’.
Voor een roman zou ik anders te werk gaan. Er zijn, zoals ik in de zijbalk van aflevering 9 schreef, twee groepen schrijvers. Zij die hun reis en bestemming in het geheel niet plannen, en zij die goed voorbereid op pad gaan. Hoewel ik bij het schrijven van mijn romans tot de tweede groep behoor, dwong de feuilletonopzet me te kiezen voor de eerste methode. (…)
T.S. Eliot zei: ‘The end is in the beginning.’ Samuel Beckett ging nog veel verder. Hij zei: ‘The end is in the beginning and yet you go on.’ Misschien dat zij hiermee bedoelen dat schrijvers om een verhaal rond te krijgen vaak teruggrijpen op het begin.

Het is voor mij één van de redenen, waarom ik het feuilleton zo waardeer: de openheid ten aanzien van het schrijfproces en de totstandkoming van het feuilleton. Dat het voor mij heel leerzaam is, blijkt ook uit de laatste alinea van de zijbalk, Theo Steppers regels.

Theo Steppers Gouden Schrijfregels

Zonder het feuilleton en zonder de schrijver dezes, had ik ze niet bedacht, laat staan opgeschreven. In het bijschrift van Aflevering 37, As we know it, vertelde Giphart dat hij soms een gedicht naast het  beeldscherm van zijn computer hangt ter inspiratie. Ik denk dat ik mijn eigen regels maar uitknip, plastificeer en aan mijn scherm bevestig. Als het feuilleton ten einde is, moet het er maar van komen dat ik zelf een boek schrijf. Het feuilleton was (is, Theo, het is nog niet voorbij) een goede leerschool en Ronald Giphart is een goede leermeester. Daarbij heeft hij tips die mij wel aanspreken. Reeds op 15 september 2012, in de marge van de eerste aflevering schreef hij dat bij schrijven ook veel verborgen werkloosheid zit.

Het is prettig om naar de muur te staren en te denken dat ik aan het werk ben.
Glaasje erbij.

Kijk, op die manier wil ik ook wel aan mijn boek werken. Wat dat betreft kan ik gerust stellen dat ik zelfs al begonnen ben, dus regel 1 kan ik afvinken. Aan regel kan 2 kan worden voldaan, want zodra het feuilleton ophoudt, heb ik tijd over en de afgelopen maanden heb ik mijzelf bij het schrijven van 40 blogs over het feuilleton bewezen dat ik kan doorzetten. Regel 3 schreef ik onder andere naar aanleiding van de computercrash van mijn laptop. Zeg maar ‘Dag hoofdstuk 1’, dus dat gaat mij niet meer overkomen. Daar komt bij dat schrappen, Regel 5 ook kan inhouden terug te keren naar een eerdere versie, maar dan moet je die nog wel hebben natuurlijk. Blijft alleen Regel 4 over om invulling aan te geven. Liefhebbers?

Maar genoeg over mij. Dit blog gaat immers over het feuilleton en dat is nog niet af. Hoe moeilijk zou het eigenlijk zijn om het tot een goed einde te brengen? Zonder de druk die onze schrijver ongetwijfeld zal voelen te willen opvoeren, het lijkt mij een lastige opgave. Giphart schrijft dat hij inmiddels een idee heeft wat er in de laatste aflevering zal geschieden, maar hij maakt daarbij ook de kanttekening dat alles nog kan wijzigen. Nu lijkt ‘alles’ mij een beetje veel voor een slot in 1200 woorden, maar buiten dat, hoe rond je een verhaal naar tevredenheid af? Ik ben erg benieuwd.

Poll_Blijft Opa Kick in leven

Er staan twee belangrijke vragen open: Blijft Opa Kick leven en Houdt het huwelijk van Kick en Bibi stand? Sinds vorige week zijn er nauwelijks nieuwe stemmen uitgebracht op de polls op de Facebookpagina van het feuilleton.

Poll_Houdt het huwelijk van Bibi en Kick standUiteraard zijn beide vragen vrijblijvend gesteld en Giphart behoudt zich (terecht) het recht voor om anders te beslissen. Maar hoe doe je dat? Boven het eerste interview over het feuilleton stond de vraag ‘Laat ik hem doodgaan of niet?’, boven het tweede interview, stond de kop ‘Ik had er beter over moeten nadenken’. Eén ding is zeker, onze schrijver heeft nog wat te overpeinzen. Aan de andere kant…  Bibi lijkt er uit:

‘Ik blijf bij Kick’, zei ze. ‘Echt. Ik kan hem niet verlaten nu. Ik blijf bij Kick.’ (…) De nacht ervoor om dezelfde tijd had ze afwachtend geluisterd naar de woedende onmacht van de gure storm over het eiland, deze nacht blies diezelfde wind haar in een weldadige slaap. Alles zou anders worden.’

Menigeen zal betogen dat ze met de Kick uit bovenstaande fragment niet haar man, maar haar zesjarige zoontje bedoelt, maar wie zal het zeggen? Is dat inderdaad zo? Waar is Kick überhaupt? En keert hij nog wel terug in het verhaal? En zo ja, wie zegt ons dat het niet hij is, in plaats van zijn vader, die het loodje legt? Het laatste woord is aan Ronald Giphart. Tot volgende week, voor een laatste vervolg.

Advertenties

Written by thehotstepper

juni 29, 2013 at 10:58 am

Wordt vervolgd! (5)

with 6 comments

Giphart komt op stoom. In het vierde deel van het feuilleton, De overtocht, maken we in rap tempo kennis met overige leden van de groep, kinderen uitgezonderd. In het eerste deel leerden we de namen van de vrouwen: Sanne, Bibi, Frederique, Klaasje en Rosalie. In deel twee kwam Bram, de man van Sanne kort ter sprake. Ook lazen we dat Rosalie onlangs gescheiden was van Pjotr. Aangenaam en do svidanya, exit Pjotr. In deel drie leerden we vooral Frederique, Pim en hun zoon Hidde kennen, hoewel ook hun twee andere kinderen IJsbrand en Robine worden opgevoerd en ene Kick.

In de overtocht de samenstelling van de groep uiteindelijk compleet gemaakt. Hoewel we inhoudelijk nog niet veel van de mannen weten, weten we nu wie bij wie hoort. Doordat Klaasje namelijk in tranen uitbarst als de boot zich losmaakt van de kade, is een toelichting noodzakelijk en zo leren we Korneel, haar man kennen: ‘Klaasje en Korneel waren het enige stel dat hun kind elders had ondergebracht. Hun dochter Frances was net vier maanden oud en daarmee in hun ogen te jong voor een winterse vakantie aan zee.’ En zo is het lijstje compleet: Bibi en Kick blijven over, dus die zullen ook wel een stel zijn.

  • Sanne en Bram (twee kinderen, namen nog onbekend)
  • Rosalie (gescheiden, twee kinderen, namen nog onbekend)
  • Frederique en Pim (drie kinderen, Hidde, IJsbrand en Robine)
  • Klaasje en Korneel (dochter Frances, maar die is niet mee)
  • Bibi en Kick (twaalf min zeven, dus vijf kinderen? Namen nog onbekend. Oh, en de Espace zal dus wel van hen zijn)

Naast de samenstelling van de gezinnen, leren we veel in deze aflevering, zoals ‘Gemiddeld  brengen mensen, zonder dat zij zich daarvan bewust zijn, zeventig procent van hun tijd door in het gezelschap van lieden van hun eigen sekse.’ Ik heb het niet gefactcheckt, zoals dat sinds kort in goed Nederlands heet, maar het klinkt plausibel. Toch is niet iedereen het hiermee eens, zo schrijft een dame op Facebook: ‘De dames hangen sexestereotyp in de kombuis. Kan passen bij deze soort dames en bij dit verhaal. Je zou ze iets meer aan dek kunnen laten doen en een man of wat benedendeks. (…) Kortom, meneer Giphart, laat de dames meer hun mannetje staan in het verhaal (…)’ Prachtig! Je hebt er zelf om gevraagd, Giph, lezersfeedback en dus zal je het krijgen.

Vorige week stuurde ik de schrijver een mailtje om hem te wijzen op een foutje in zijn verhaal. Het betrof het bouwjaar van de Dodge. Per ommegaande kreeg ik antwoord, waarin hij mij bedankte en me vroeg of hij mij mocht citeren.

Ik gaf toestemming. Waarom niet, tenslotte? En zo geschiedde, in de opmerkingenkolom staat te lezen onder het kopje Oeps: ‘Naar aanleiding van mijn de bijdrage van vorige week kreeg ik een mail van Theo Stepper: Omdat ik de Dodge A100 niet kende heb ik via Google een plaatje en wat gegevens opgezocht. Jij schrijft ‘(…) en in de mooi gerestaureerde Dodge A100 uit 1973 (…)’, maar het model blijkt te zijn gemaakt tussen 1964 en 1970. Mogelijk kan je hier wat mee.’

Factchecking… Onbedoeld doe ik mee aan de hype. Wellicht is het onontkoombaar als je nauwgezet een schrijfproces volgt, maar ook deze keer vond ik weer een inconsistentie. In aflevering drie schreef Giphart: ‘Hidde was als 15-jarige de oudste van de twaalf kinderen die op Vlieland Oud & Nieuw gingen vieren.’ Op basis daarvan kwam ik tot de rekensom dat Bibi en Kick dus wel vijf kinderen moeten hebben. In aflevering vier schrijft hij echter: ‘Drie van de dertien kinderen waren in slaap gevallen.’ Wat mij betreft illustreert dit prachtig hoe lastig het is om een consistent verhaal te schrijven. Hoewel het er voor het verhaal in dit geval waarschijnlijk weinig toe doet, (kwalijker zou zijn als Agatha Christie zich had verteld in Tien kleine negertjes…) is het op zijn minst slordig. Zou het komen doordat de schrijver niet kan doorgaan, maar bewust in delen schrijft?

Het voordeel van een deel per week is dat je als lezer de tijd krijgt om mee te denken. Zo bedacht ik: Nou, nou. Die vrouwen gaan na drieëneenhalf uur glühwein drinken dus wadlopen? Ik hoop dat de mannen niet alleen de kinderen, maar ook de vrouwen een beetje in de gaten houden. Wordt hier naar een klein drama toegewerkt? Voor het verhaal is het ook functioneel als de mannen de kinderen in de gaten houden. Immers, de vrouwen, daar draait het om. Daar is het mee begonnen, zij zijn de harde kern. Ik stel me voor dat in aflevering vijf twee vrouwen een beetje achterblijven en dat dan één van hen de ander een geheim vertelt. Meteen een mooie cliffhanger.

Maar vooralsnog moeten we het doen met deel vier en dat is geen straf. Zo komt er weer een mooi nieuw woord in voor. Eerder lichtte Giphart al toe dat hij geregeld woorden opschrijft in de hoop deze ooit te kunnen gebruiken. Deze keer gebruikte hij bubbuvuddu, een ‘neologisme, geïnspireerd door het woord ludduvuddu, volgens Van Dale een informeel eufemisme voor liefdesverdriet.’ Verder merkt Giphart op dat ‘als Van Dale per se wil mag ‘bubbuvuddu’ ook worden opgenomen in de woordenlijst.’ Haha, mooi!

Minder fraai is dat de schrijver vorige week aankondigde dat hij de keuze voor het gebruik van de verleden tijd zou toelichten op Facebook. Niets van gezien, jammer. Ook gaf hij aan dat het gebruik van de verleden tijd niet definitief is. Toch verandert dit in aflevering vier nog niet en ik kijk hier echt naar uit. Volgens mij leest dat uiteindelijk actiever en dus prettiger, maar vooral hoop ik te leren hoe je dat doet, zo’n overgang. Afijn, het wachten is op de volgende aflevering. Mogelijk krijg ik dan bevestiging van mijn vermoeden en antwoord op mijn vraag.

Written by thehotstepper

oktober 7, 2012 at 8:33 am