Hier loop ik warm van

The Hotstepper goes Dutch

Participatiesamenleving

with one comment

Het lijkt erop dat Nederland een nieuw woord rijker is. Par-ti-ci-pa-tie-maat-schap-pij. Niet iedereen is er blij mee. Het woord heeft een negatieve bijklank en wordt door menigeen met een vies gezicht uitgesproken inclusief bovenstaande scheidingsstreepjes. Hierdoor duurt het langer om uit te spreken, ligt de nadruk op elke lettergreep en geeft menigeen op deze wijze uiting van zijn walging van dit nieuwe begrip. Ik begrijp dat niet. Er is ten slotte niets nieuws onder de zon? Er is alleen een woord voor verzonnen.

Reeds in de jaren 90 werden we geconfronteerd met de idee dat we best iets meer zelf kunnen bijdragen aan een leefbare samenleving voor iedereen, maar toen waren we te druk met consumeren, reikten de (geld)bomen tot aan de hemel en deden we lacherig over de SIRE campagne De maatschappij dat ben jij. In een van die campagnes werd ons een beeld getoond van een bejaarde man in een rolstoel. Hij zit voor een groot raam met zijn rug naar ons toe. De foto lijkt zwaar overbelicht en is grotendeels onscherp. Alleen het achterhoofd en de schouders van de oude man zijn scherp. Naar het uitzicht moeten we raden. ‘Uw hond komt vaker buiten’, staat in kapitalen te lezen in het midden van de foto.

Mijn opa had geen aansporing van SIRE nodig. Nadat hij en mijn oma (geruime tijd voor de bewuste campagne) in een verzorgingshuis gingen wonen, bracht hij daar jaren lang maaltijden rond van Tafeltje Dekje. Op zijn rondes maakte hij een praatje met medebewoners en eventueel kwam hij later op de dag terug. Als vanzelfsprekend hielp hij mensen die slecht ter been waren met boodschappen. Later, toen mijn oma was overleden en mijn opa ging dementeren, ging dit niet langer. Hij had toen zelf hulp nodig. Mijn moeder heeft toen gedaan wat ze kon, en ging daarin verder dan alleen de zorg voor mijn opa. Ze was er toch en ondersteunde zo bijvoorbeeld het verplegend personeel door koffie en thee te zetten, brood te smeren en behalve met mijn opa, gesprekken aan te knopen met andere bewoners van de afdeling.

Aan de ene kant begrijp ik de verontwaardiging van criticasters die ageren tegen het door Rutte II geïntroduceerde ‘participatiesamenleving’, maar het fenomeen kan maar beter een naam hebben. Al ruim 15 jaar wordt de verzorgingsstaat uitgekleed. Reeds onder Balkenende is dat in gang gezet. Bezuinigingen en privatisering  (ook een vorm van zelforganisatie) zijn niet nieuw. Er wordt al jaren een groter beroep gedaan op zelfredzaamheid. Waarom is de oproep van koning Willem-Alexander, ‘Van iedereen die dat kan, wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving’, zo omstreden? Het lijkt toch alleszins redelijk. Waarom roept dit zoveel weerstand op?

Jarenlange crisis, al dan niet in eerste instantie aangepraat, en snel opvolgende kabinetten, zes stuks sinds 2002, die gemiddeld iets langer dan een jaar zaten, de rest van de tijd was de regering demissionair – maakten dat de onkunde en onmacht bijna tastbaar werden en dat voelt niet fijn. In twaalf jaar tijd werden we zes jaar daadwerkelijk bestuurd. Eventuele verontwaardiging zou volgens mij beter op haar plaats zijn, wanneer zij is gericht tegen het wanbeleid dat de afgelopen jaren mede hierom is gevoerd, dan tegen een oproep om meer participatie van burgers. Ik kan meegaan in de kritiek als men daarmee bedoelt dat participatie niet hoort te worden opgedrongen. Ik vind het storend dat bestuurders niet de hand in eigen boezem steken en orde op zaken stellen, maar daarvoor al te nadrukkelijk naar anderen wijzen en zo hun eigen impotentie verplaatsen. Dat is flauw.

Maar dat is het dan ook. Niet meer, en niet minder. Het is flauw om de rekening af te wentelen op burgers die doorgaans vertrouwen stellen in politici om namens hen het land te besturen. Toch zou ik niet in een land willen wonen, deel uitmaken van een samenleving, waarin compassie niet kan leiden tot participatie. Een verzorgingsstaat heeft een remmend effect op participatie, dat synoniem is aan deelname en betrokkenheid. Wat dat betreft heeft SIRE reeds jaren geleden een ijzersterke slogan bedacht. De maatschappij dat ben jij, en of we het nu leuk vinden of niet, we leven in een participatiemaatschappij en ik vind dat eigenlijk best een mooi woord.

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. Mooi verwoord

    Edwin Wendt

    september 18, 2013 at 12:54 pm


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: