Hier loop ik warm van

The Hotstepper goes Dutch

Wordt Vervolgd (40 en slot)

leave a comment »

In de een na laatste aflevering, Sneeuwvuur,  verklaarde Klaasje in de eerste alinea nog dat ‘alles kapot was’. Het had er dan ook alle schijn van. Kick was al een paar afleveringen zoek. Frederique en Pim hadden openlijk ruzie. Bram stond agressief te huilen op de dansvloer. Even lijkt het goed te komen, als De Vijf een sneeuwballengevecht beginnen en elkaar toeroepen met hun ontgroeningsnamen, hun inmiddels geuzennamen, die alleen zij kennen en alleen zij gebruiken. Maar tegen het einde is wel duidelijk dat Bibi, volgens velen de aanstichter van alle ellende, wederom haar vriendinnen verraad.

‘Jij!’ (…) ‘Wij zien jou zo beneden op de dansvloer. En waag het niet, niet op te dagen.’

Ondanks deze duidelijke taal houdt Bibi voet bij stuk. Ze kiest voor zichzelf en niet voor de groep en valt in slaap met de gedachte dat ‘alles zou anders worden.’

Bibi heeft een droom, zo veel is duidelijk, maar hoe ziet die eruit? In het interview met Carlijn Vis in de Volkskrant van zaterdag 6 juli jl. konden we lezen dat Giphart twee dagen voor de deadline van Aflevering 40 nog niet weet hoe hij het verhaal laat eindigen. Professioneel als hij is schuift hij daarom de deadline voor zich uit, zoals we op de Facebookpagina van het feuilleton kunnen lezen:

Tegen mijn voornemen in komt het ook bij deze laatste aflevering toch weer neer op nachtwerk. Mijn deadline is over 8 uur en 18 minuten. Ik heb wel een globale opzet en een paar alinea’s geschreven, maar de vorm heb ik nog niet en ook nog geen einde. En het einde is voor een laatste Aflevering wel mooi neukend belangrijk (pretty fuckin’ important). Ergo, voor de nachtbrakers zal ik vannacht een schrijflogboek bijhouden, mijn laatste.

Het logboek is inderdaad na te lezen op de facebookpagina. Ik las het donderdagochtend bij het ontbijt en moest glimlachen. Zo gaat dat dus, dacht ik. Ook een gerenommeerd schrijver kent zeker koudwatervrees. Zeg Ronald, had jij zaterdag 29 juni niet laten weten, dat je de slotaflevering woensdag zou inleveren?

04.52 uur. Het is af. Stop. Het is klaar. Stop. Laatste aflevering is net ingeleverd. Stop. Voelt toch vreemd. Stop. Zaterdag in de krant, samen met een interview, afgenomen door schrijfster Carlijn Vis. Stop. Goed. Stop. Biertje nu. Stop. Slaap zacht. Stop. Of goedemorgen. Stop. Sluit.

Hoe het ook zij, het schrijven heeft onze schrijver niet uitgeput, want reeds om 11.04 ontving ik een bericht met een gewetensvraag.

Ha Theo, als je er prijs op stelt kan ik je het feuilleton van zaterdag al sturen, maar… wil je dat?

Gelukkig was ik een lang weekend weg zonder internet en hoewel Ronald al weer verrassend vroeg on line was, was ik inmiddels off line. Zodoende werd ik niet in de verleiding gebracht om bevestigend te antwoorden op het aanbod voor een sneak preview. Zalig zijn tenslotte de onwetenden en hoera!, Giphart kiest voor een mooi open einde, zodat onwetendheid ons deel blijft en wij deze zomer kunnen genieten van Een Geweldig Niets. Loom in de schaduw van een boom. Genietend van een koud pilsje, een droge witte wijn, of huisgemaakte limonade, onderwijl mijmerend over een verhaal, dat eens in de krant stond. Een vervolgverhaal, een feuilleton. Hoe heette het ook al weer?

Een Geweldig Niets, ik vond het een prachtige titel toen onze schrijver hem voor het eerst gebruikte als titel voor Aflevering 9 en ik vind het fraai dat hij de slotaflevering ook zo noemt. Het zou zomaar de titel van de nog te verschijnen roman kunnen zijn. Dat wil zeggen, als de schrijver en de uitgever het eens kunnen worden. In het interview met Carlijn Vis kunnen we hierover lezen:

Met zijn uitgever overweegt hij nu of ze dit werk zullen uitgeven en in welke vorm dan, als feuilleton of als roman, compleet herschreven. ‘Als het eindresultaat niet de mate van perfectie heeft die ik nastreef, ga ik het niet uitgeven.’

De auteur begaf zich voor het schrijven van dit feuilleton buiten de gebaande paden. Niet lang nadat hij de uitdaging van het experiment aanging, was hij ver buiten zijn comfort zone. Nutteloos waren zijn aantekeningen vooraf:  het verhaal is door input van lezers continu aangepast.Vanaf het begin twijfelt hij of opa Kick de literaire soap zal overleven. Zie hiervoor bijvoorbeeld het eerste interview met Aimée Kiene met de dreigende kop ‘Laat ik hem doodgaan of niet?’ Hem verwijst dus niet naar Silvijn of Kick, de man van Bibi, maar naar Opa Kick. Eerder vergeleek Giphart schrijven met een reis. Hij zei hierover dat er twee groepen schrijvers zijn:

Zij die hun reis en bestemming in het geheel niet plannen, en zij die goed voorbereid op pad gaan. Hoewel ik bij het schrijven van mijn romans tot de tweede groep behoor, dwong de feuilletonopzet me te kiezen voor de eerste methode.

In het interview met Carlijn Vis herhaalt hij deze visie op schrijven. Zij noteert:

Bij een roman begint Giphart pas met schrijven als hij het complete verhaal heeft uitgedacht, van de eerste zin tot het laatste hoofdstuk. Alle plotwendingen, intriges en gebeurtenissen staan al vast op scèneniveau voordat hij de eerste letter op papier zet.

Wat moet Giphart dus opgelucht zijn, dat hij zijn taak als Rock-‘n-Roll schrijver, zoals collega Nico Dijkshoorn, de schrijfstijl typeerde,  heeft volbracht.

Het schrijven van de reeks is een altijd enerverende, vaak zenuwslopende en zo nu en dan zeer bevredigende ervaring geweest. Nico Dijkshoorn – met wie ik een theatertournee heb – zag soms hoe ik in een kleedkamer van een schouwburg met een dubbelloopse deadline op me gericht zwoegde op een aflevering. Hij gaf het de term ‘rock-’n-rollschrijven’.

Goed. Afgelopen week veranderde de dubbelloops deadline voor de schrijver mogelijk in een volautomatische punt 50, maar het resultaat is er dan ook naar. De laatste aflevering begint vlot met een leuk woordgrapje. ‘We gaan onze zonen wegwassen’, riep Kleine Kick, die Bibi wakker maakte met de mededeling dat ook zij verwacht werd voor de traditionele nieuwjaarsduik. (glimlach) Niet veel verder blijkt dat Bibi hier weinig voor voelt en ze riposteert een vraag van een van haar vriendinnen waarom zij niet in badpak is met de gortdroge opmerking dat zij net haar nagels heeft gelakt. Het antwoord toverde een tweede glimlach op mijn gezicht, die weer een alinea verder zich verbrede in een grote grijns:

Tot… een jong knulletje met een klein aanloopje gillend richting de zee rende. Niemand lette eigenlijk op hem. Zonder een krimp te geven vloog Kleine Kick in het water.

Het is een van de scènes die in de Bastaardgroep is besproken en ik vind het een minstens zo mooi beeld als dat van ‘een nadruipende vrouw vrouw in badpak die in een bar een man een enorme klap verkocht’ uit Aflevering 33, De Muilpeer. Overigens ook een scène die begin mei in de Bastaard werd bedacht. Terug naar het verhaal. Terwijl de volwassenen het moeilijk hebben met de omstandigheden, is er Kleine Kick om hen eraan te helpen herinneren dat het volgen van je dromen betekent dat je moet doorzetten. Het ankertje hiervoor is te vinden in Aflevering 12, Hier uw gevoeg:

De kleine Kick zat al bijna een jaar op les, alle medeleerlingen met wie hij destijds was begonnen, hadden hun eerste diploma al gehaald, maar Kick was traag, bangig en hij kreeg de slagen maar niet te pakken.

Het mag zo zijn, maar het ontbreken van een zwemdiploma weerhoudt Kleine Kick tijdens de nieuwjaarsduik niet. Vol overgave stort hij zich in het koude water en in  het nieuwe jaar. Nieuwe ronden, nieuwe kansen, dit jaar haal ik mijn A, moet hij hebben gedacht, vlak voordat deze gedachte werd bevestigd met een enorme donderslag. Is het een verwijzing naar Aflevering 20, Bliksemflits? Het kan geen toeval zijn, dat in deze aflevering een scène wordt beschreven waarin Bibi aan de grond genageld is, ook al  is haar jongste zoontje in levensgevaar. Hoewel deze manier van schrijven Ronald Giphart niet ligt, gaat hij tot het uiterste om het verhaal mooi rond te maken. De verwijzing naar de Sage van Wanda, de titel van Aflevering 16 is hiervan wederom een voorbeeld. Reeds in Wordt Vervolgd! (39) schreef ik over afronden en weer mag ik met tevredenheid constateren dat onze schrijver dit met verve doet. Weg met de losse eindjes! Heb ik nog een ankertje over? Een rafeltje? Ah, ja, De Sage van Wanda. Het zijn dit soort gedachten, stel ik mij zo voor die Giphart moet hebben gehad in die nacht van donderdag op vrijdag, nog niet zo lang geleden voor het verschijnen van de laatste aflevering. Om 04.01 uur schreef hij op de facebookpagina van het Feuilleton:

De tweede versie is af. Ik heb zo waar een einde dat me niet direct kotsend boven mijn prullenbak doet hangen.

Het moet de wanhoop bij de gedachte aan de naderende deadline zijn geweest, want ik vind Aflevering 40 een waardig slot van een mooi experiment. Enige tijd geleden vroeg ik mij af wanneer Kick weer ten tonele zou worden gevoerd? Het blijkt in de laatste aflevering. Silvijn, die zien of horen we helemaal niet meer. Zo doen we dat. Het heerschap heeft zijn functie gehad. Toedeledokie. Rest ons de functie van Opa Kick. De kwieke tachtiger, die door iedereen direct sympathiek wordt gevonden, nadat hij in Aflevering 5, You Don’t Want To Be Alone, ten tonele is gevoerd. Zijn rol heeft wat weg van die van de Messias. Hij is de Verlosser, die zichzelf opoffert om niet alleen zijn kleinzoon, maar ook de vriendschap van De Vijf en de huwelijken van haar leden te redden. Hoewel zijn reddingsactie in eerste instantie lijkt te mislukken, brengt hij de vrienden weer samen. De mannen, de vrouwen, Bibi incluis, louteren zich in de zilte branding van Vlieland op de eerste dag van het jaar, de eerste dag van hun nieuwe leven. Tezamen redden ze Kleine Kick en Opa Kick. Het is dat Opa slechts ruggelings op het strand wordt gelegd door zijn zoon en dat Giphart hem niet met gespreide armen en machteloos geopende handen als een sereen glimlachende gekruisigde verbeeldt.

Zouden we hier met een archetypisch verlossingsmotief te maken kunnen hebben? Met een lange monoloog bevrijdt hij de aanwezigen van de angst die zich diep in hen heeft genesteld. Ik denk dat zelfs Arnon Grunberg het mij eens is, want hoewel hij in de Voetnoot getiteld Erotiek vandaag naar een artikel uit de zaterdagkrant over seksuologen verwijst, denk ik dat hij eigenlijk de monoloog van Opa Kick samenvat:

(…) Seksuoloog Ellen Laan: ‘Ze gaan creatief aan de slag en ineens ontdekken ze dat seks simpelweg leuk en intiem kan zijn.’ (…) ‘Het gaat om het vermogen in contact te staan met jezelf, in aanwezigheid van de ander.’ Je zou beginnen te denken dat seksuologen nooit neuken, want kun je seks loskoppelen van geweten?
Het geweten is feitelijk angst voor een al dan niet symbolische autoriteit, en de erotische fantasie staat nogal eens haaks op dit geweten of het eigen zelfbeeld.

Het is de spijker op zijn kop. Alle leden van de Vijf en hun mannen hebben wel eens een schuine schaats gereden. Kijk er Aflevering 34, De Val maar op na. Aflevering 35, Pinken, gaat zelfs nog een stapje verder, want wordt afgesloten met een wanhopige en vraag van een woedende Bibi  waarop geen antwoord komt: ‘Is er godsamme een van jullie wijven op wie Kick niet heeft gelegen?’ Het mag duidelijk zijn: Bibi, Frederique, Sanne, Klaasje en Rosalie; Kick, Pim, Bram en Korneel worden verteerd door angst. Ze vormden met z’n allen een wandelend kruitvat, waaraan een lont ontbrak. Het was Silvijn die zorgde voor de vonk, maar hoewel er wat brandjes ontstonden, en de boel op ontploffen stond, komt het toch niet zover. Ineens is daar Opa Kick. Het is 31 december als Bibi hem ontdekt aan de bar van het hotel. Dat was op dag twee. Op dag drie verricht hij een wonder en wordt ten hemel gevoerd. Alstublieft, als dat geen Messiasmotief is, dan weet ik het niet meer.

Ronald Giphart weet nog niet of hij dit werk tot zijn oeuvre wil rekenen. Gisteren whatsappte ik hem, nadat ik het verhaal en het interview uit had:

TS: Hoewel de manier van schrijven niet de jouwe is, al improviserend naar het einde, vind ik het verhaal en het experiment toch ook  Een Geweldig Iets. Chapeau. Ik zou het gewoon tot je oeuvre rekenen!

RG: Dank je wel (…) Ik wacht nog op jouw laatste blog, die zet ik op Facebook en dat is dan voorlopig mijn laatste posting. Mag jij Facebook afsluiten!

Bij dezen. Het was mij een eer en een genoegen. Ik hoop oprecht op een vervolg op deze door Gipharts uitgever als zoektocht omschreven vertelling. Ligt het aan mij, of schuilt er in die laatste zin een belofte dat dit verhaal een staartje krijgt?

Joost Nijsen van uitgeverij Podium: ‘Als uitgever verlangde ik naar een krant waarin weer een feuilleton stond, zoals in de tijd van Couperus. Het leek de gedroomde totstandkoming van een boek: lezers raken stap voor stap verslaafd aan het verhaal, de auteur produceert wekelijks een deel, verdient een extraatje en aan het eind van de reis ligt er een boek. Achteraf was er één groot verschil met de  klassieke feuilletons: dat waren romans die vaak al waren voltooid. Giphart wist niet waar hij uit zou komen en het verhaal dat er nu ligt, is meer een zoektocht dan een roman. Dit is in die zin niet dé nieuwe Giphart geworden, maar wel een fascinerend document, omdat het de lezer een blik gunt in het laboratorium van de schrijver. Ronald en ik hebben nog niet besloten in welke vorm zijn verhaal straks in de boekhandel ligt.’

Ik ben geen schrijver en zeker geen uitgever, dus of er een markt voor is, dat moet je mij niet vragen, maar zo ja, dan graag een omnibus. De roman en de zoektocht in één omslag. De titel? Een Geweldig (N)iets.

Wordt vervolgd…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: