Hier loop ik warm van

The Hotstepper goes Dutch

Wordt Vervolgd! (36)

with 2 comments

Het feuilleton lijkt veranderd. Aan alle mooie dingen komt een eind, daar is nu eenmaal niets aan te doen. We wisten het van te voren. En toch, nu het feuilleton, het vervolgverhaal, op de finale afstevent, voelt het als een soort van ontgoocheling. Het is een gemis avant la lettre. Ik mis het feuilleton al nog voor het is afgelopen.

Het experiment begon met veel contact met lezers. Via Facebook en Twitter stelde de schrijver regelmatig vragen en verwerkte die in het verhaal. Dat hij zich daarbij wel eens in de vingers sneed, geeft hij zelf ruiterlijk toe. Het artikel over het feuilleton dat na het kerstreces verscheen droeg niet voor niets de kop Ronald Giphart over zijn feuilleton: ‘Ik had er beter over moeten nadenken’.

Eigenlijk wilde Giphart te werk gaan zoals hij normaal te werk gaat. ‘Ik maak altijd een schema, met een muur vol kaartjes, zodat ik per bladzijde weet wat er gaat gebeuren. (…) Van het geplande schema kwam niets terecht. ‘Ik had één aflevering geschreven, toen een mevrouw op Facebook zei: waarom laat je ze niet met een platbodem de overtocht naar Vlieland maken, in plaats van met een veerboot? Op Twitter zei daarna iemand: je kunt ook onderweg vastlopen op een zandbank. Gaaf, dacht ik. Kortom: na twee weken was het schema weg. Daar staat tegenover dat ik het ontzettend spannend vond om negen afleveringen op een vastgelopen platbodem te zitten. Zonder input van anderen had ik dat nóóit geschreven.’

Nog weer eerder deed hij op Facebook naar aanleiding van Aflevering 11, De slag om de zandbank, een beroep op de Wisdom of the crowds:

Advies! De cliffhanger van Aflevering 11 is duidelijk: de vaders Bram en Korneel staan in een ‘Mexican Standoff’ oog in oog met een groep bloeddorstige zeehonden. De beesten versperren hen de doorgang naar de boot. Een beetje een noodgreep die niet al te goed uitpakt, want in mijn schema wilde ik aan het eind van Aflevering 11 eigenlijk terug zijn op De Progressie. (…) Over de vraag hoe Korneel en Bram terugkomen op het schip heb ik eerlijk gezegd nog niet echt nagedacht. Hen gewoon een spurtje laten trekken naar de boot, voelt een beetje als een sisser.’

Maar het is rustig geworden op de Facebookpagina van het  feuilleton. Let wel, ik stel dit alleen maar vast, zonder negatief waarde oordeel. Tot nu toe heeft Giphart zijn lezers zeer betrokken bij het experiment, het schrijven van een feuilleton. Hij deed dit niet alleen via Facebook en Twitter, maar ook zijn e mail adres stelde hij ter beschikking. Hij organiseerde zelfs twee brainstormavonden in café De Bastaard in Utrecht. Daarbij ben ik de laatste die mag klagen, ik sprak Ronald vlak voor het afronden van Aflevering 36 nog telefonisch, maar ik vind dat ik kritisch moet blijven. Nu de schrijver naar het einde van het feuilleton toewerkt, verandert de wijze waarop het feuilleton tot stand komt. Bovendien, ik heb echter gemerkt dat mijn blog in de loop der tijd ook veranderd is. Enthousiast als ik was, als ik bén, ben ik minder kritisch geworden. De idee dat er minder activiteit is op Facebook, had ik al eerder. Ik had er ook al eerder over willen schrijven, maar om mijzelf onduidelijke redenen deed ik het niet. Bij dezen dan toch.

Uiteraard wil ik het niet bij de constatering alleen laten, want ik heb er ook over nagedacht. In het eerder genoemde artikel van Sara Berkeljon, op 10 januari jl. in de Volkskrant, gaf Giphart aan dat hij een feuilleton van tussen de 40 en 50 afleveringen wilde schrijven. Inmiddels is in overleg met de redactie besloten om vlak voor de zomervakantie te stoppen. Hiermee komt hij uit op de geplande ondergrens van precies 40 afleveringen. Dit besluit, dat na Aflevering 32 is genomen, maakt dat de schrijver een andere stijl moet kiezen en ik neem hem dat ook niet kwalijk. Naar aanleiding van Aflevering 33, De Muilpeer, schreef ik hierover: ‘Vanaf nu komt het erop aan. Giphart kan zich geen fouten permitteren en moet in een rechte lijn naar de finish. Het komt er nu ook op aan om de losse eindjes uit de voorgaande afleveringen op te pakken en af te hechten.’ En zo is het. Eens kijken hoe hij hierin slaagt in de jongste aflevering, Everybody Hurts.

Ik eindigde mijn blog over Aflevering 35, Pinken, met de volgende opmerking en verwijzing.Kick kan het even niet meer aan en verlaat de tafel. Hij moet even alleen zijn. Maakt hij een ommetje? In Aflevering 18, Sneeuwstilte, wandelde hij in zijn eentje over het eiland. Toen ‘voelde (hij) zich verward, maar wist zich toch nog steeds in de wetenschap dat het leven hem welgezind was.’ Dat is nu wel anders. Toen liep hij Silvijn tegen het lijf. Maar dat kan nu weer…

Het is dit stukje dat Giphart in de zijkolom onder het kopje met mijn naam citeert. Dank voor de vermelding en voor het compliment: ‘Hij weet zo langzamerhand uitstekend te voorspellen welke kant het op gaat.’ In ieder geval delen wij die richting, want Giphart begint met:

Voor de tweede keer deze dag liep Kick eenzaam door een hem onbekend gebied. Vanmorgen vroeg wandelde hij nog zelfbewust, zogenaamd als een boeddhistische monnik, door het lege en besneeuwde Vlielandse landschap, nu zocht hij heimelijk zijn weg in de stille gangen van het hotel. Het ironische proces van zelfobservatie van die ochtend – dat als doel had ‘de geest tot in de diepste lagen te zuiveren van negativiteit’ – was ingeruild voor een andere gemoedstoestand: die van het gevecht te overleven. Kick lag onder vuur. Zijn hart sloeg sneller dan normaal, de diepste lagen van zijn gedachten werden gevuld met woede en onbegrip.

Een mooie beschrijving, die linea recta terugverwijst naar Aflevering 18, Sneeuwstilte,. Evenals de tweede alinea trouwens, want de begrippen eros en agapè, werden ook in 18 geïntroduceerd en uitgelegd. Kick komt wederom tot de conclusie dat Bibi voor hem de ware is.

Alle anderen met wie beiden in het verborgene verkeerden, waren passanten. Schepen in de nacht. Zo was het toch?

Een mooie vergelijking. Schepen in de nacht. Slechts zichtbaar voor weinigen en alleen voor hen die weten waar te kijken. Wat er gebeurt onder nocturne vleugels van het duister, kan slechts met een sterke radar worden opgepikt. En zelfs dan hoeft men er niet op te reageren en kan men ervoor kiezen om de schouders op te halen en een andere kant op te kijken. Het is precies wat Kick en Bibi inmiddels al 18 jaar doen. Het is mogelijk de sleutel tot het succes van hun huwelijk. Zij zijn immers de pot en de ketel en zolang als er geen vreemde pannetjes op het fornuis komen als de ander er ook is, vinden ze het allebei wel goed. (Sinds ik het begrip ‘een kijkje in de keuken van een schrijver in Wordt Vervolgd! (3) introduceerde en collegablogger Etienne Stekelenburg zijn blog De Keuken van Giphart noemde lijken dit soort vergelijkingen onvermijdelijk.)

Kick heeft het in ieder geval van geen vreemde. In Aflevering 34, De Val, gaf opa Kick de verzamelde jongelui in de bar van het hotel al advies om vooral te relativeren:

Ik weet niet wat er speelt en wil het ook niet weten. Zonder me ergens mee te bemoeien, maar in godsnaam… Het is onbelangrijk. Wat het ook is, het is de ruzie niet waard, geloof mij nou maar. Ik ben 82, het is het allemaal niet waard.’

Wat dat betreft lijken Kick en Bibi voor elkaar gemaakt. Zij heeft via haar moeders bekentenis geleerd hoe belangrijk het is om sommige, gedane zaken, niet in openbaarheid te brengen. In Aflevering 9, Een geweldig niets, konden we hierover lezen:

Een ander zelfopgelegd voorschrift was dat Kick nooit iets over haar kortstondigheden te weten mocht komen. Dat was de hoofdzaak. Voor Bibi had dat met haar ouders te maken, met haar moeder die Bibi’s vader ooit een buitenechtelijke gebeurtenis had opgebiecht. Deze misstap was allang verjaard, maar na twee decennia was het geweten van Bibi’s moeder plotseling gaan opspelen. Haar moeder dacht dat haar bekentenis over een vervlogen moment van passie voor haar echtgenoot een teken van liefde en vertrouwen zou zijn. Alleen bleek hij er anders over te denken. Er volgden ruzies en verwijten, en een verkilling die Bibi’s ouders in de ogen van Bibi nooit te boven zijn gekomen. (…) Op een avond heeft Bibi’s moeder Bibi zelf ingelicht over haar affaire, haar schuldgevoel en de verkeerde inschatting het geheim na al die jaren alsnog te onthullen. Bibi ging toen al lange tijd met Kick en begreep welk gevecht haar moeder had moeten voeren. Had haar moeder Bibi jaren daarvoor over haar overspel verteld, dan zou ze haar – uit liefde voor haar vader – hebben gehaat en geminacht.

Voilà, twee bewijzen dat het Giphart aardig lukt om de losse eindjes uit de voorgaande afleveringen op te pakken en af te hechten. En mogelijk gaat deze houding ten opzichte van huwelijksgeluk, monogamie en parallelle liefde nog een belangrijke rol spelen in de afleveringen die ons nog resten. Het is in elk geval een verklaring voor het redelijk tamme gesprek dat Silvijn en Kick voeren, wanneer zij elkaar tegen komen. Zonder dialoog lijkt te worden voldaan aan de verwachting die wordt gewekt door de ondertitel, ‘Buiten komt het tot een confrontatie tussen Kick en Silvijn’.

Toen hij door de draaideur was en hij de vrieskoude buitenlucht op zijn gezicht voelde slaan, stond hij plotseling oog in oog met Silvijn. (…)
De mannen stonden tegenover elkaar, de wasem van hun ademstoten wolkte ineen. Hun opstelling oogde als een klassieke gunslinger uit een western. Twee outlaws, in een verlaten straat, tegenover elkaar, met hun handen op hun holsters. Good versus bad. Villain versus hero. Gieren daalden neer op het dak van de saloon.

Maar tot een gevecht komt het niet. Uiteindelijk zijn het de woorden die Kick raken.

Silvijn leek niet verbaasd hem te zien.
‘Ga je weg?’, vroeg hij.
Kick hield zijn pas in en draaide zich naar hem toe.

‘Wat doe jij hier op het eiland? Dat heb ik me sinds vanmorgen afgevraagd. Waarom fiets jij met ons mee? Waarom praat jij met mijn vader? Waarom bemoei jij je met onze levens? Wat heb jij tegen wie geluld en waarom? Welk spel speel jij?’
(…)
‘Welk spel ik speel?’, zei Silvijn. ‘Mijn vrouw, de moeder van de kinderen die ik niet heb gehad, is verongelukt terwijl ze naar jou op weg was, Kick. Jij bent medeverantwoordelijk voor haar dood, en dat weet je. Denk je dat ik een spel speel?’

Kick keek hem lange tijd zwijgend aan. Hij deinsde iets terug en hernam zich.
‘Hoe… eh?’, zei hij, maar vervolgde zijn zin niet.

‘Ik heb jou in Barcelona met haar gezien’, zei Silvijn. ‘Toen is het begonnen tussen jullie, dat weet ik, dat weet jij. Lieg er niet over.’

Kick hernam zich voor de tweede keer.
Zacht zei hij: ‘Oké, ik snap het. En kom je nu wraak nemen? Ben je daarom naar het eiland gekomen?’
(…)
‘Nee, ik ben niet naar Vlieland gekomen om wraak te nemen, ik ben gekomen…’
Silvijn drukte zijn sigaret uit in de grote ronde asbak. ‘…omdat ik van Bibi hou.’

Het woord hou weergalmde in de nacht als een pistoolschot. Even stokte de wasem uit de mond van Kick.

Het is een mooie cliffhanger, halverwege deze aflevering van het feuilleton. Je zou hier mogelijk kunnen spreken van een Beat, een begrip uit de filmwereld welke Giphart in de vorige aflevering introduceerde: de korte stilte die volgde, en die tussen de regels door is te lezen, leidt tot een doorleefd moment van inzicht bij Kick. Giphart komt hier vast nog op terug, maar switcht heel vakkundig naar een andere scène.

Een scène waarin hij gebruik maakt van de antwoorden op een vraag die hij eerder aan zijn lezers voorlegde, maar die waar hij in de vorige aflevering nog geen kans toe zag. Zelf schrijft hij erover in de zijkolom onder het kopje ‘Verzoeknummers‘:

Ik zag een scène voor me waarin de leden van De Vijf elkaar bestookten met toepasselijke nummers die bij de dj werden aangevraagd. Twee weken geleden stelde ik via Facebook daarom de vraag welke nummers dit zouden kunnen zijn. Dit leverde 86 reacties en veel creatief vermaak op. [daar ga ik met mijn vaststelling dat het ‘stil is op Facebook’, maar dit is dan ook de uitzondering die de regel bevestigt – TS] Sara Dijkshoorn-Verheij tipte Everybody hurts van R.E.M, vooral vanwege het zinnetje: ‘Take comfort in your friends.’ Andere opmerkelijke titels: Don’t give up van Pink Floyd. Live for the kill van Amon Amarth. It wasn’t me van Shaggy. Fuck it van Eamon. Lost van Coldplay. Love hurts van Nazareth. Vuile leugenaar van Renée de Haan. Je loopt je lul achterna van Doe maar. Smack my bitch up van The Prodigy. Happy Together van The Turtles. Enzovoort. (…)

De scène is een mooie beschrijving geworden, waar de lezer zich van alles bij kan voorstellen. Giphart heeft dan ook niet alles uitgeschreven, maar laat een en ander aan de verbeelding van de lezers over. (Show don’t tell) Zo moest ik glimlachen om een uitspraak van de dj’s: ‘Wij gaan u vanavond naar het Nieuwjaar toe swingen. Hebben we er zin in? Are you happy?’. Maar ook om een zinnetje als ‘Toen de alcohol indaalde, (…)’. Je kunt je er van alles bij voorstellen. Uiteindelijk bestoken De Vijf en aanhang elkaar zoals Giphart zich voorstelde met verzoeknummers. Van bovengenoemde nummers heeft alleen Everybody Hurts het verhaal gehaald – het is dan ook meteen de titel van deze aflevering – maar toch is de Feuilleton playlist niet mis:

We trappen af met Joy Divisions klassieker Love Will Tear Us Apart (ik koos voor de BBC versie vanwege de clip) om te vervolgen met een eclectische mix, waarvan je je kan afvragen of iedereen op het feestje er de lol van kan inzien:

Pat Benatar – Love is a Battlefield
Kelis – I hate yo uso much right now
Drukwerk – Je loog tegen mij
Lily Allen – Fuck you (very, very much)
REM – Everybody Hurts
en mijn favoriet, Robert Palmer met Can we still be friends?

En dat brengt ons weer bij Kick. Sinds Aflevering 18, Sneeuwstilte, zit ik geregeld met Can we still be friends? in mijn hoofd. Ik hoorde het nummer nadat ik de krant had gelezen in de supermarkt en zocht het thuis meteen op. Misschien komt het door de foto van een wandelende Palmer in de eerste minuut dat ik de plaat niet meer krijg losgekoppeld van Kick, die tenslotte ook aan de wandel is, maar ik vind het een toepasselijk einde van Aflevering 36, Everybody Hurts. Dat het feuilleton afgelopen zaterdag eindige met Palmers hit, maakt de aflevering af. Het is een verwijzing naar de eigenlijke cliffhanger een paar alinea’s eerder en daarmee is het cirkeltje rond.

Kick verlaat het hotel, gewapend met jas, sjaal en portemonnee. Onderweg naar buiten komt hij Silvijn tegen en de confrontatie, het gesprek, leidt tot vragen bij Kick. Uiteindelijk zijn het woorden die Kick raken, maar welke schade ze aanrichten, dat weten we nog niet. Of hij het hotel verlaat of dat hij terug naar binnen gaat, dat weten we ook niet, maar gezien zijn gemoedstoestand, lijkt de eerste optie mij de meest logische. In dat geval heeft hij niet Can we still be friends? gehoord op de achtergrond, in de feestzaal, maar hij zal ongetwijfeld, net als ik trouwens, met vergelijkbare vragen zitten als waarover Palmer zingt:

We can’t play this game anymore
But can we still be friends ?
Things just can’t go on like before
But can we still be friends ?

(…)

Let’s admit we made a mistake
But can we still be friends ?
Heartbreaks ’s never easy to take
But can we still be friends ?

(…)

Can we still get together sometime ?
Oh, babe, can we still go on?

(…)

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. […] een berichtje op de Facebookpagina van het feuilleton bij Ronald Gipharts reactie op mijn laatste blog: ‘Net 37 uit! Geweldig!! Wie zo schrijft heeft ook geen input nodig. Arme Bibi… Heb bij […]

  2. […] Wordt vervolgd! (36) begon ik met ‘Het feuilleton lijkt veranderd.’ Vandaag blijkt eens te meer hoe zeer dat […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: