Hier loop ik warm van

The Hotstepper goes Dutch

Wordt vervolgd! (19)

with 2 comments

Het was woensdag 30 rond half negen in de ochtend toen Ronald Giphart zijn planning voor het schrijven van Aflevering 19 op de Facebookpaginavan het feuilleton zette:

‘Vandaag is het Aflevering 19 D-Day. Ik heb tot middernacht de tijd (morgenochtend moet ik vroeg op).

De planning:
09.00 uur – 12.00 uur: 400 woorden
12.00 uur – 13.00 uur: lunch
13.00 uur – 16.00 uur: 400 woorden
16.00 uur – 18.00 uur: begin zijbalk
18.00 uur – 19.00 uur: diner
19.00 uur – 23.00 uur: 400 woorden
23.00 uur – 00.00 uur: 2e deel zijbalk

Ik weet dat dat aflevering zich afspeelt in de keuken van de jeugdboerderij, waar de vijf vriendinnen wachten op de bolderkar van het hotel en het voorgaande jaar doornemen. Later vanmiddag een update.’

Vervolgens werden de mee-feuilletonisten meegenomen in het schrijfproces dat langer duurde dan gepland. Uiteraard waren er ook wenken en aanwijzingen voor de schrijver. Zo schreef een volger om 11.26 uur:

‘Ik hoop dat er in die keuken wat potentieel explosief materiaal voorgekookt wordt. Ontboezemingen op de rand van wat nog tolerabel is, dat is waar we op wachten. Nu is het verhaal helaas aan het verzanden.’

‘Update 11.50 uur. Ik worstel en ben nog niet boven. Al mijn beginnetjes heb ik gedelete. De wenk (…) begrijp ik goed, maar aangezien het verhaal zich in deze aflevering afspeelt om een uur of kwart over negen ’s ochtends kan ik niet meteen uitpakken met nog net tolerabele liederlijkheden. We worstelen verder.’

De volgers van het feuilleton zijn na de pauze in de kerstvakantie fanatieker dan ooit en ik vond het opvallend om te zien hoeveel reacties en goedbedoelde adviezen het posten van de planning losmaakte. Hieronder nog een paar voorbeelden. ( reacties van Giphart zijn net als hierboven cursief )

‘Ochtenden in de keuken zijn uitermate geschikt om terug te denken met grote spijt aan misstappen, zeker als de toast verbrandt of de koffie te slap gezet blijkt te zijn.’

‘Ha, dat is het probleem: er is geen proviand!’

‘Kan het overboekte hotel nog bijspringen met catering of moeten er echt rantsoeneringstochten naar verafgelegen winkels plaatsvinden? En dan de ergernis die toch opsteekt bij een aantal volwassenen die minder flexibel zijn….’

‘Ze worden rond tienen opgehaald door het hotel, dus tot die tijd is het even afzien (relatief gezien dan).’

‘Tot tien uur niets te doen? Lijkt mij een goed moment voor Bibi om eens te checken wie er ’s nachts met haar vent vandoor ging.’

‘Helaas (…) zal het feuilleton zijn geheimen vast niet zo makkelijk prijsgeven!’

‘22.59 uur… Nog 1 minuut! Lukt het om met al die suggesties aan je schema te houden? Zou het knap vinden! Qua ideeën loopt het storm en de roep om actie en vaart is groot…. Succes nog even!’

‘Ik loop achter. Zit al een uur op de benodigde hoeveelheid, maar ben nog erg ontevreden. Mijn vrouw vond wat ik geschreven had ‘pathetische aanstellerij’. Ook mijn zijbalk is nog bij lange na niet af. Kortom, het wordt weer nachtwerk.’

‘Doorkrassen en overnieuw beginnen, dat tekent de ware kunstenaar… ( een patatje eten kan ook wonderen doen. )’

‘00.45 uur. Verhaal is eindelijk af. Nu de zijbalk.’

‘Slaap lekker zo meteen!’

‘01.46 uur. Af, ingeleverd, slapen. Bidden ook. Hopen. Vrezen. Geheel de uwe.’

En dit is nog maar een greep uit de reacties die de schrijver ontving. Ik vraag me af of het uiteindelijk sneller zou gaan zonder tips, maar het contact met de mee-feuilletonisten  is natuurlijk onderdeel van het experiment en Giphart gaf zelf na drie uur al aan dat hij met zichzelf aan het strijden was. Het leven van een schrijver gaat niet over rozen. We kunnen op Facebook niet teruglezen hoe laat onze schrijver de volgende dag op moest – vroeg is een relatief begrip – maar hij zal ongetwijfeld een korte nachtrust hebben genoten.

Voordat ik hieronder verder ga met de bespreking van Aflevering 19 wil ik toch nog iets kwijt over het schrijfproces. Nog niet zo lang geleden, bij het bespreken van Aflevering 17, kwam de term kill your darlings voorbij en ook bij Aflevering 19 blijkt dit motto weer actueel. Even voor middernacht krijgt Giphart twee adviezen die er erg op lijken. De eerste heb ik hierboven reeds vermeld – doorkrassen en overnieuw beginnen – en de andere is ‘schrijven is schrappen.’ Met name die laatste doet mij weer denken aan nog een andere schrijfbegrip, de Elsschotproef Dit is een schrijfterm (schrap zo veel mogelijk woorden uit (een ruwe versie van) een tekst, zonder dat inhoud verloren gaat) die tegenwoordig met name wordt geadviseerd aan webschrijvers. Lezers zouden tekst op een scherm namelijk anders lezen – vluchtig scannen –  dan tekst in een boek. De proef  zou ook van toepassing kunnen zijn bij het schrijven van een feuilleton. Er zullen lezers zijn die een nieuwe aflevering op hun gemak lezen, maar er zijn er ongetwijfeld ook die de nieuwste ontwikkelingen tussen de bedrijven door terloops tot zich nemen. Hoewel ik me niet kan voorstellen dat het feuilleton bedoeld is voor scanners in plaats van lezers, moest ik er toch aan denken. Het is immers een middel om een tekst leesbaarder te maken.

Giphart geeft overigens op Facebook een mooi voorbeeld van kill your darlings door tijdens het schrijven van Aflevering 19 zijn besluit mede te delen dat hij Aflevering 6, Een golf van uitgestrekte armen, heeft geschrapt. ‘Voor wie erin geïnteresseerd mocht zijn. Net heb ik besloten om Aflevering 6 in zijn geheel uit mijn manuscript te halen. (…) Niet dat ik 6 niet met plezier heb geschreven (integendeel, misschien wel met iets téveel plezier), maar de aflevering haalt de vaart uit het verhaal.’ Het leidde tot mooie reacties, die ik hier niet allemaal zal opsommen (ik realiseer mij dat ik het geduld van de lezer, die geïnteresseerd is in de bespreking van Aflevering 19, al aardig op de proef heb gesteld door uit te wijden over het schrijfproces) maar waarvan een aantal niet mag ontbreken, omdat zij of een belofte in zich hebben, waar ik naar uit kijk, of een aardig bruggetje vormen naar Aflevering 19.

De Belofte

‘Vaart in het verhaal, cliffhangers, logische tijdbalk, details die moeten kloppen: allemaal belangrijk. Maar waar ik me zorgen om maak is de ‘tweede laag’ onder het verhaal, een ‘groot gebaar’ en een diepere betekenis die de lezer zich zal realiseren als het feuilleton straks afloopt. Het zou toch prachtig zijn als we straks kunnen vaststellen dat het veel meer is dan een onderhoudend verhaal met een aardige ontknoping!’

‘Daar ga ik eens goed over nadenken, Rudolf Vos!’

‘Hmm, opa wordt eruit gekicket. Dat is jammer. Was bij afwezigheid van Silvijn een mooie kandidaat voor het minnaarschap van Bibi geweest.’

‘Opa Kick blijft er toch nog in? In Aflevering 5 wordt hij geïntroduceerd. Aflevering 6 is een vervolg op hun bezoek in Brussel. Misschien dat ik er één alinea van laat staan.’

Het Bruggetje

‘Ik vond hem wel leuk, eigenlijk vond ik dat de laatste aflevering de vaart er uit haalde, was erg nieuwsgierig naar de aanwezigheid van de minnaar op het eiland.’

‘Die minnaar komt later. Het is ’s ochtends, ze hebben nog de hele avond en nacht voor de boeg.’

En zo keren we Terug naar de realiteit, de titel van Aflevering 19. Kick is aan de wandel en ziet er inmiddels uit als de Verschrikkelijke Sneeuwman. Net als in Aflevering 16 bedient Giphart zich ook hier in het begin van de stijfliguur Natureingang: ‘Kick zag de contouren van het dorpje Oost-Vlieland opdoemen. Witte schuine daken met pluimen van grijze rook. De sneeuw had van het landschap een wezenloze egale vlakte gemaakt, waaruit hier en daar vormen van bomen, verkeerspalen en hekken glooiden. Zelf maakte Kick ook een behoorlijk witte indruk.’ Het is een prettige manier van ‘erin komen’, het verhaal lijkt kalmpjes te beginnen.

Maar Giphart schakelt direct op naar meer vaart en zorgt al in de tweede alinea voor vuurwerk: ‘Op een paar meter afstand groette hij de onbesneeuwde tegenligger, en pas op dat moment zag hij wie die ander was. Hij slaakte een vloek, die weerklonk in de straat. ‘Wel godverdomme!’’ Vervolgens switcht hij heel handig van perspectief en neemt de lezer mee terug naar de jeugdherberg, hem vertwijfeld achterlatend met de vraag wie toch die onbekende bekende van Kick is?

In de jeugdherberg maken wordt Frederique wakker in een verder verlaten slaapzaal. Als ze zich bij de dames in de keuken voegt – de mannen en kinderen zijn buiten aan een sneeuwballengevecht begonnen – wordt ze begroet door Sanne, die haar geschrokken en toen glimlachend aankeek en onheilspellend ‘Ssst, daar heb je d’r’, zei. Giphart gaat hier echter verder niet op in, dus het zou ook een grapje kunnen zijn, dat wel vaker wordt gemaakt als iemand een ruimte binnenkomt. Toch lijkt er een bepaalde spanning te hangen, die met name  wordt geïllustreerd door een kort gesprek tussen Bibi en Freek:

‘’Smerige, smerige kinderen’, mompelde Bibi.
‘Is er iets?’, vroeg Freek aan Bibi.
Ze keek op uit haar Duitse roddelblad.
‘Wat zou er moeten zijn?’’

Uiteindelijk zijn het de tranen van Klaasje die de spanning doorbreken. Ze heeft net haar schoonouders, die op haar pasgeboren baby passen, aan de telefoon gesproken en heeft nu last van een knagend schuldgevoel en onvervalst Bubbuvuddu, een door Giphart in Aflevering 4 geïntroduceerde term analoog aan het bekendere Ludduvuddu. Het resulteert in een grouphug die zelfs het ochtendhumeur van Bibi doet verdwijnen en even later dansen de dames wild en onbezorgd op liedjes uit hun studententijd, die ze keihard meezingen.

Hoewel een aantal heftige onderwerpen is aangesneden en er voldoende aanwijzingen zijn voor intriges en (onderhuidse) spanningen weet Giphart het verhaal naar het eind van Aflevering 19 luchtiger. Het feuilleton zou echter het feuilleton niet zijn, als er toch niet naar een climax, een cliffhanger, zou worden toegewerkt. De eer is aan Kick, die nog steeds in yeti-vermomming in de deuropening van de keuken verschijnt en boven het geluid van de muziek en de gillende vrouwen uit zich verstaanbaar probeert te maken: ‘Ik heb een verstekeling meegenomen .’

Al met al vind ik Aflevering 19 een zeer geslaagde aflevering die knap doorborduurt op de weg die Giphart eerder is ingeslagen. De focus ligt de afgelopen afleveringen duidelijk bij Bibi, Kick en Freek, zoals eerder door hem is aangekondigd. Toch is het niet zo dat het zwaartepunt alleen bij hen, want hij betrekt handig de overige personen in de groep (zijdelings) bij het verhaal. Ook lijkt het erop dat Ronald de suggestie van Rudolf  Vos reeds ter harte heeft genomen en een onderlaag aan het inbouwen is. Ook kan ik mij niet voorstellen dat de versie die de krant heeft gehaald dezelfde is als die waarvan zijn echtgenote kwalificeerde als ‘pathetische aanstellerij’, maar ik ken Giphart minder goed en ben mogelijk minder kritisch.

Een goed voorbeeld van een eventuele ‘tweede laag’ is wat mij betreft de vraag waarom Frederique zo moe was? Was zij het die met Kick een nachtelijk uitstapje heeft gemaakt? En hebben de dames in de keuken het over haar gehad? Dat zij uiteindelijk een sleutelrol zal spelen, mag duidelijk zijn. Zij is immers de geheimenverzamelaar.

Written by thehotstepper

februari 6, 2013 bij 1:35 pm

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Bibi is toch diegene met het “geheimenboekje” ?

    Elly Claasen

    februari 8, 2013 at 6:36 pm

  2. Nee, Elly, da’s Freek, maar Bibi heeft wel genoeg geheimen!

    thehotstepper

    februari 8, 2013 at 7:49 pm


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: