Hier loop ik warm van

The Hotstepper goes Dutch

Wordt vervolgd! (15)

with 5 comments

Een boek, dat je met plezier leest, wil je niet wegleggen. Je hoeft het ook niet weg te leggen. Je kan jezelf erin verliezen, terwijl de wereld doordraait en jij je verplichtingen willens en wetens verzaakt. Heerlijk is dat. Gedwongen door een onbekende noodzaak om door te lezen, vergoelijk je voor jezelf dat het te laat is om nog naar de supermarkt om boodschappen te doen. Voordeel, je hoeft niet te koken, dus je houdt tijd over om te lezen. Nog één hoofdstuk en dan bel je om een pizza te bestellen. Nou nog eentje dan. Lezen is food for thought, dus wie heeft er eigenlijk eten nodig? Hoe anders is dat met een feuilleton. Die wil je ook niet wegleggen, maar het kan niet anders. Als de laatste zin, meestal een cliffhanger, is gelezen, moet men noodgedwongen een volle week wachten op het vervolg.

Deze keer duurde het wachten wel erg lang. De redactie van de Volkskrant had een pauze van twee weken ingelast om ruimte te maken voor Kerstspecials. Per saldo moesten we dus drie weken wachten. Aflevering 14 verscheen op 15 december 2012, Aflevering 15 op 5 januari 2013. Als pleister op de wond werden we naast het vervolg van het feuilleton getrakteerd op een interview met de meester. Daarnaast waren drie mee-feuilletonisten benaderd door een redacteur voor een reactie op het feuilleton. Toch ben ik blij dat we vanaf nu weer wekelijks worden verrast met een nieuw hoofdstuk over De Vijf, hoewel Giphart wel heeft aangegeven dat hij meer gaat focussen op bepaalde personen in het verhaal.

Op zijn Facebookpagina zegt hij hierover op de laatste dag van het jaar: ‘Aanstaande zaterdag verschijnt de nieuwe aflevering van het feuilleton, plus een interview over de huidige stand van zaken. Waar ik met interviewster Sara Berkeljon over sprak was de ruimtallige aanwezigheid van personages in het verhaal. De afleveringen direct achter elkaar lezend is die overvloedigheid nog wel te behappen, bij wekelijkse lezing geeft dat toch bij velen continuïteitsproblemen.Dat heeft mij tijdens mijn kerstreces bij een oplossing in verhaal en plot gebracht die zaterdag hopelijk duidelijker zal worden.
Ik zal mij sowieso meer focussen op een paar personages. Daar heb ik zelf uiteraard een idee bij, maar ik wil de lezers vragen in de reactieruimte mee te denken over de feitelijke hoofdpersonen. Zo dadelijk komt een poll met opties.’
Inmiddels is de uitslag bekend. Met ruime meerderheid is (uiteraard) voor Bibi gekozen. Daarnaast kunnen we volgens Giphart meer verwachten over Freek en Kick. Zelf denk ik dat opa Kick ook nog voor het nodige vuurwerk zal zorgen. Ik kom daar later op terug.

In het interview dat de schrijver op Oudejaarsdag gaf lezen we: ‘Kinderen zijn sáái. Dat ten eerste. Verder heb ik nogal hapsnap de beslissing genomen om niet vanuit een ik-persoon te schrijven. Nu mis ik een ik-persoon. (…) Ik wilde een feuilleton zoals Dickens en Couperus dat schreven. Daar kon af en toe een personage worden geïntroduceerd wat ook weer verdween, net als in een soap. Alleen: we leven nu niet meer in de tijd van Dickens en Couperus. Ik moet nu concurreren met zóveel andere dingen. Was het een goede beslissing om het verhaal te laten draaien om tien hoofdpersonages? Ik denk het niet. Daar had ik beter over moeten nadenken.’

Eerlijk is heerlijk. De schrijver stelt zich hier kwetsbaar op en geeft toe dat hij een inschattingsfout heeft gemaakt. Hé, het is tenslotte een experiment! Trek het je niet aan. Je mee-feuilletonisten smullen hiervan. Wilma Hofman uit Almere zegt hierover tegen interviewer Jarl van der Ploeg: ‘Wat ik vooral leuk vind aan het feuilleton is dat je een kijkje krijgt in de keuken van een schrijver. Je merkt hoe het schrijfproces zich voltrekt en tegen welke problemen de schrijver aanloopt.’ We helpen Giphart graag. Niet voor niets betrekt hij zijn lezers actief bij het schrijfproces en dat wordt gewaardeerd, getuige de vele reacties op Facebook, als hij vraagt om hulp.

Inmiddels zijn er 47 reacties op de vraag van de schrijver of hij de verhaallijn aan moet passen: ‘Bij mijn oorspronkelijke schema begon de aflevering van vandaag op 1 januari, maar dat is er door de overtocht naar Vlieland met de platbodem niet van gekomen. Een oplossing – aangedragen door mijn vrouw – zou kunnen zijn dat de aflevering van vandaag, oftewel de afsluiting van 30 december, het einde van Deel 1 is. Volgende week begint dan Deel 2, dat bijvoorbeeld start op 12 januari, als het gezelschap vrienden weer terug is van Vlieland. De gebeurtenissen van de jaarwisseling zou ik dan met flashbacks kunnen behandelen.
De zogenaamde ‘nu-lijn’ (de actuele lijn van het verhaal) kan in dat geval pas houden met de feitelijke verschijningsdatum van de krant. Dit om te voorkomen dat ik in mei nog bezig ben met een nu-lijn op 2 januari. Dit is een optie. Ik kan volgende week ook, min of meer volgens schema, doorgaan met het ontbijt op 31 december als actuele lijn.’
Ik ben benieuwd welke weg de auteur kiest. 27 personen adviseren om door te gaan op 31 december. Zelf ben ik het niet met de meerderheid eens. Ik adviseer flashbacks, maar ik zou niet te rigoureus switchen. Dus mogelijk nog even doorgaan op deze voet, spanning opbouwen en dan vanuit verschillende perspectieven terugblikken. Bovendien kan Giphart dan het ik-perspectief, dat hij nu mist, introduceren. Hoe kijken de hoofdpersonen naar de gebeurtenissen op het eiland?

Maar genoeg geanalyseerd en om de hete brij gedraaid. Hoe ging het verder? De cliffhanger van de laatste aflevering van 2012 was dat er twee kinderen werden vermist. Roel en Yf waren uit het raam van de kinderslaapzaal geklommen. De volwassenen gaan op zoektocht. Alle volwassenen? Nee, Bibi, de moeder van Roel, blijft apathisch achter. Mooie karakterschets. Bovendien moet er iemand bij de overige kinderen blijven en loopt het avontuur met een sisser af. Ze zaten gewoon verderop in een duininham vuurwerk af te steken. Giphart geeft in het interview toe, dat hij zich met deze verhaalwending ‘in de voet heeft geschoten’. Vandaar deze niet zo spannende wending. Ik denk dat dit voorval uit de roman geschrapt gaat worden. (Giphart aan het eind van het interview: ‘Als dit uiteindelijk een boek wordt, ga ik het begin helemaal herschrijven.’)

Hoe banaal het voorval van de verdwijning wordt beschreven, zo mooi beschrijft Giphart een paar alinea’s verder een gesprekje tussen Bibi en haar jongste zoon, Kick. Hij maakt daarbij gebruik van een verwijzing naar het met een Zilveren Griffel bekroonde prentenboek Raad eens hoeveel ik van je hou van Sam Macbratney en Anita Jeram. Bij mij raakte deze alinea een gevoelige snaar en ik ga de ‘kleuterklassieker’ zeker aanschaffen voor mijn eigen zoon. Bedankt voor de tip, Giph!

Het blijft niet bij deze ene verwijzing. De schrijver verwijst in het tweede deel van deze aflevering naar een onderzoek van cultureel antropoloog Edward T. Hall, Proxemics. Hij vindt het leuk om feitjes te verwerken in het feuilleton. Ik vind dat ook leuk. Geeft sjeu en draagt bij aan show don’t tell. We weten niet precies hoe de volwassenen de slaapplaatsen hebben verdeel d in de ouderslaapzaal, maar dankzij de korte uitleg over het onderzoek kunnen we ons wel ons eigen beeld vormen. ‘Alle afzonderlijke paren lagen bij elkaar in één stapelbed, de mannen bovenin.’

Terwijl haar man, Kick, boven haar slaapt, whatsappt Bibi schaamteloos met de man met wie zij een affaire heeft. Je zou bijna medelijden krijgen met Kick, maar dan staat Kick zachtjes en voorzichtig op. En hij is niet de enige… Toen hoorde ze ook gestommel vanuit een andere personal reaction bubble (Zie Proxemics-onderzoek. TS) Iemand stond op (…) De persoon verliet de kamer. Kick en die ander waren samen weg.’ Ja hallo, nu lijkt de soap compleet. Terwijl Bibi ligt te whatsappen met haar aanbidder of hij ook naar het eiland zal komen, bedriegt de man die zij bedriegt haar mogelijk met één van haar vriendinnen? We zullen er waarschijnlijk niet snel achterkomen, want Aflevering 15 eindigt zoals ze begon, met een apathische Bibi…

Wordt vervolgd dus, maar voordat ik ga afsluiten wil ik nog terugkomen op ik eerder schreef over opa Kick. Tijdens het kerstreces heb ik mij immers ook kunnen verdiepen in het vervolg. Dat wil zeggen, hoe ik denk dat het verhaal verder gaat. Opa Kick gaat een cruciale rol spelen. Het thema is zo oud als de weg naar Rome en voert terug naar Oedipus en Elektra. Uiteraard kan ik er helemaal naast zitten, maar laat me proberen uit te leggen wat ik bedoel aan de hand van een aantal observaties en gedachtenspinsels:

Aflevering 7
Dat Bibi niet meer weet of ze nog van Kick houdt, tenminste dat zegt ze als ze net iets te veel heeft gedronken.

NB Het gebruik van de stijlfiguur  anafoor keert in Aflevering 15 terug. Dat kan geen toeval zijn…

Aflevering 8
‘Maar heb je met een andere man wel iets?’
‘Het was niet Freeks gewoonte dit soort dingen direct te vragen. Geheimen werden haar verteld, ze vroeg er nooit om, en misschien werd haar daarom wel zo veel toevertrouwd. Ze maakte doorgaans niet de indruk bovenmatig geïnteresseerd te zijn in de verborgen levens van haar vriendinnen. Daarom was het bijzonder dat ze er nu wel naar informeerde.’

Dat ze er nu naar vraagt kan erop duiden dat ze zich schuldig voelt omdat zij ook een affaire heeft… en wel met Kick, de man van Bibi.

Aflevering 9
‘Bibi probeerde terughoudend te zijn met wat ze haar vriendinnen vertelde over haar leven en de schaarse uren die ze doorbracht met andere mannen dan
Kick. ‘Doorbracht’ als eufemisme voor momenten van overgave en zelfverlies’.

‘Een ander zelfopgelegd voorschrift was dat Kick nooit iets over haar kortstondigheden te weten mocht komen. Dat was de hoofdzaak. Voor Bibi had dat met haar ouders te maken, met haar moeder die Bibi’s vader ooit een buitenechtelijke gebeurtenis had opgebiecht’

‘Deze misstap was allang verjaard, maar na twee decennia was het geweten van Bibi’s moeder plotseling gaan opspelen. Haar moeder dacht dat haar bekentenis over een vervlogen moment van passie voor haar echtgenoot een teken van liefde en vertrouwen zou zijn. Alleen bleek hij er anders over te denken. Er volgden ruzies en verwijten, en een verkilling die Bibi’s ouders in de ogen van Bibi nooit te boven zijn gekomen. Haar vader vroeg zich almaar luidruchtig af met hoeveel klootzakken haar moeder nog meer had verkeerd.’

‘Op een avond heeft Bibi’s moeder Bibi zelf ingelicht over haar affaire, haar schuldgevoel en de verkeerde inschatting het geheim na al die jaren alsnog
te onthullen. Bibi ging toen al lange tijd met Kick en begreep welk gevecht haar moeder had moeten voeren. Had haar moeder Bibi jaren daarvoor over haar
overspel verteld, dan zou ze haar – uit liefde voor haar vader – hebben gehaat en geminacht.’

En dan is er natuurlijk Kick sr. zelf. Mijn beeld van hem: Een kerel op leeftijd, maar nog jong van hart. Hij moet ‘de zaak’ aan zijn zoon laten en heeft ineens tijd over. Hij verveelt zich en zoekt een hobby. Yoga? Vanaf hier wordt het speculeren, maar zo leert hij zijn schoondochter anders kennen en wordt verliefd op haar. Bibi laat het zich welgevallen. In plaats van te worden gebruikt, zoals eerder wel gebeurde door met name jongere mannen, weet ze zich nu gewaardeerd. Ze is moeder van vier kinderen, haar man is veel weg voor zijn werk en heeft weinig aandacht voor haar, maar gelukkig is daar een oudere versie van Kick. Kiest ze zo (onbedoeld?) voor een vaderfiguur en neemt ze op een verwrongen manier meteen ook wraak op haar moeder, die haar vader heeft gekwetst?

5 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Prachtige analyse weer Theo… Leuk om te lezen

    Etienne Stekelenburg

    januari 8, 2013 at 2:05 pm

    • Dank je wel, Etienne. Jij bent ook lekker bezig zag ik net even snel. Binnenkort ga ik er ’s goed voor zitten en die site van je rustig lezen.

      thehotstepper

      januari 8, 2013 at 6:26 pm

  2. […] ze eerder met deze, de tweede aflevering na het kerstreces, dan met de vorige aflevering terug. Aflevering 15 had iets wat ik destijds niet kon benoemen en ik heb er in mijn vorige blog  dan ook niets over […]

  3. […] panieksituaties verstart, zelf verlamd. Eerder gebeurde dit Tot oneindig en weer terug. Ik schreef toen ‘Aflevering 15 eindigt zoals ze begon, met een apathische Bibi.’ Giphart schreef hierover in de […]

  4. […] ja. Nu begrijp ik dat dit een zogenaamd ankertje was (zie de vorige aflevering van dit blog). In mijn bespreking van Aflevering 15, Tot aan oneindig en weer terug, schreef ik ‘dat opa Kick nog voor het nodige […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: